युक्रेन युद्धकै समयमा युरोपमा ग्यास बेच्नबारे रुस–अमेरिकाबिच छलफल

काठमाडौँ । युक्रेनमा रुसको युद्ध जारी रहेकै बेला अमेरिका र रुसबीच युरोपमा रुसी प्राकृतिक ग्यास पुनः बिक्री गर्ने सम्भावनाबारे छलफल भइरहेको खुलेको छ ।

रुसबाट जर्मनीमा ग्यास पुर्‍याउने नर्ड स्ट्रिम पाइपलाइनमा अमेरिकी लगानीकर्ता भित्र्याउने र युद्धपछि त्यसबाट युरोपमा ग्यास आपूर्ति पुनः सुरु गर्ने विषयमा अमेरिकी र रुसी अधिकारीहरूबीच कुराकानी भएको स्रोतहरूले बताएका छन् ।

रोयटर्सका अनुसार अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पका विशेष दूत जारेड कुसनर र रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनका निकट सहयोगी किरिल दिमित्रिएभबीच यसबारे छलफल भएको हो । यस विषयमा जानकारी भएका पाँच जनाले यस्तो जानकारी दिएका छन् ।

कुसनर रुस–युक्रेन युद्ध अन्त्यका लागि वार्ताको प्रयासमा संलग्न छन् । उनी युद्ध अन्त्यपछि व्यापारिक सम्बन्ध विस्तारलाई शान्ति कायम गर्ने एउटा माध्यमका रूपमा अघि बढाउन चाहिरहेका छन् । प्रस्तावित ऊर्जा सम्झौताबाट युरोपतर्फ जाने रुसी ग्यासबाट अमेरिकी लगानीकर्ताले पनि नाफा कमाउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

कुसनर र दिमित्रिएभले पछिल्ला सातामा मस्को र न्युयोर्कमा भेटवार्ता गरेका छन् । ती भेटमा नर्ड स्ट्रिमबारे कति विस्तृत छलफल भयो भन्ने स्पष्ट छैन । तर स्रोतहरूका अनुसार पाइपलाइन पुनः सञ्चालन गर्ने विषय अझै छलफलको एजेन्डामा छ ।

ह्वाइट हाउसका एक अधिकारीले कुनै पनि सम्भावित सम्झौता रुसले अमेरिकी अन्तर्राष्ट्रिय विकास वित्त निगम (डिएफसि) र अर्थ मन्त्रालयसँग वार्ता गरेर अघि बढाउनुपर्ने बताएका छन् । सम्झौताले अमेरिकी करदाता र कम्पनीलाई फाइदा पुर्‍याउनुपर्ने उनको भनाइ छ । यद्यपि ती अधिकारीले हालै नर्ड स्ट्रिमबारे कुनै छलफल नभएको दाबी गरेका छन् ।

जर्मनी तयार छैन

युरोपको सबैभन्दा ठूलो ऊर्जा उपभोक्ता जर्मनी अहिले नर्ड स्ट्रिम पुनः सञ्चालन गर्ने पक्षमा छैन । सन् २०२२ मा रुसले युक्रेनमाथि आक्रमण गर्नुअघि जर्मनीले आफ्नो आधाभन्दा बढी ग्यास रुसबाट आयात गथ्र्यो । तर युद्ध सुरु भएपछि रुसी ग्यास आपूर्ति घट्यो । त्यसपछि सेप्टेम्बर २०२२ मा बाल्टिक सागरमुनि भएका विस्फोटबाट नर्ड स्ट्रिम पाइपलाइनमा ठूलो क्षति पुगेको थियो ।

अहिले नर्ड स्ट्रिममाथि अमेरिका र युरोपेली संघका प्रतिबन्ध छन् । त्यसैले प्रतिबन्ध हटाइएन भने पाइपलाइन पुनः सञ्चालन गर्न कानुनी समस्या हुने छ ।

जर्मन खनिज तथा ऊर्जा मन्त्रालयले पनि रुसी ग्यास र नर्ड स्ट्रिममाथि युरोपेली प्रतिबन्ध रहेको र जर्मनीले वैकल्पिक ऊर्जा स्रोतको व्यवस्था गरिसकेको जनाएको छ । पाइपलाइन खोल्न सरकारको स्वीकृति आवश्यक पर्ने र हाल यस्तो कदमको पक्षमा सरकार नरहेको मन्त्रालयको भनाइ छ ।

युरोपमा बढ्न सक्छ राजनीतिक विवाद

रुससँग ऊर्जा सम्बन्ध पुनः जोड्ने प्रस्तावले युरोपमा राजनीतिक विवाद निम्त्याउन सक्ने देखिएको छ । युक्रेनलाई सैन्य सहयोग गरिरहेको जर्मनीमा रुससँग व्यापारिक सम्बन्ध पुनः स्थापित गर्ने विषयलाई लिएर मतभेद छ । जर्मन सांसद माइकल केल्नरले यस्तो सम्झौताले युरोपलाई ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्ने बताएका छन् । उनका अनुसार अमेरिकी र रुसी पक्षले नाफा बाँड्नेछन् ।

जर्मनीको वर्तमान सरकार नर्ड स्ट्रिम पुनः सञ्चालनको विपक्षमा छ । तर देशको दक्षिणपन्थी पार्टी अल्टरनेटिभ फर जर्मनी (एडि) रुसी ग्यास पुनः ल्याउने पक्षमा छ । दिमित्रिएभले आगामी वर्ष एडि नेतृत्वसँग यस विषयमा छलफल गर्ने तयारी गरेको स्रोतहरूले बताएका छन् ।

पोल्यान्ड र बाल्टिक देशहरू पनि रुसी ऊर्जा सम्बन्ध पुनः स्थापित गर्ने विषयमा विरोधमा छन् । रुसमाथि सुरक्षा निर्भरता बढ्ने उनीहरूको चिन्ता छ ।

लुकओइलको सम्पत्ति पनि बेच्ने योजना

कुसनर र दिमित्रिएभबीच रुसी ऊर्जा कम्पनी लुकओइलको युरोप तथा अन्य क्षेत्रमा रहेको सम्पत्ति बिक्री गर्ने विषयमा समेत छलफल भइरहेको छ । योजनाअनुसार अमेरिकी डिएफसि, कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्सका लगानीकर्ताको समूहले लुकओइलका रिफाइनरी, पेट्रोल पम्पलगायत सम्पत्ति खरिद गर्न सक्नेछ । त्यसका लागि अमेरिकी प्रतिबन्ध हटाउने विषयसमेत छलफलमा रहेको स्रोतहरूले बताएका छन् ।

नर्ड स्ट्रिमको स्वामित्व पनि ठूलो चुनौती हो । पाइपलाइन सञ्चालन गर्ने कम्पनीमा रुसी सरकारी ऊर्जा कम्पनी गाजप्रोमको ५१ प्रतिशत हिस्सा छ । बाँकी हिस्सामा जर्मनी, फ्रान्स र नेदरल्यान्ड्सका कम्पनीहरूको स्वामित्व छ ।

यसरी युद्ध अन्त्य गर्ने कूटनीतिक प्रयाससँगै रुसको ऊर्जा व्यापारलाई युरोपमा फर्काउने सम्भावना पनि अमेरिकी–रुसी वार्ताको एउटा महत्वपूर्ण विषय बनेको छ । तर प्रतिबन्ध, जर्मनीको असहमति, युरोपको सुरक्षा चिन्ता र रुसप्रतिको अविश्वासका कारण यस्तो योजना तत्काल कार्यान्वयन हुने सम्भावना कम रहेको अमेरिकी अधिकारीहरूले बताएका छन् ।