दिल्ली प्रदूषणमा किसानलाई मात्रै दोष किन ? सर्वोच्चले उठायो धनीका गाडीमाथि प्रश्न

नयाँदिल्ली । भारतको राजधानी दिल्ली र आसपासका क्षेत्रमा वायु प्रदूषण गम्भीर बन्दै गएपछि सर्वोच्च अदालतले चिन्ता व्यक्त गरेको छ । अदालतले प्रदूषणका लागि पराल जलाउने किसानलाई मात्रै जिम्मेवार ठहर गर्न नहुने भन्दै महँगा सवारीसाधनबाट निस्कने धुवाँलाई पनि प्रदूषणको प्रमुख कारणका रूपमा औँल्याएको छ ।

मुख्य न्यायाधीश सूर्यकान्तको नेतृत्वमा न्यायाधीश जयमाल्य बाग्ची र वी। मोहना सम्मिलित इजलासले शुक्रबार दिल्ली–एनसीआरको वायु प्रदूषणसम्बन्धी स्वतःसंज्ञान मुद्दामा सुनुवाइ गरेको हो ।

सुनुवाइका क्रममा अदालतकी सहयोगी वरिष्ठ अधिवक्ता अपराजिता सिंहले दिल्लीको प्रदूषणको अवस्था गम्भीर रहेको बताइन् । प्रदूषणका कारण मानिसको आवाजसमेत प्रभावित भइरहेको उल्लेख गर्दै उनले यस्तो वातावरणमा बस्नु भनेको हरेक दिन ३० वटा चुरोट पिएजस्तै भएको बताइन् ।

उनका अनुसार नोभेम्बर ५ मा दिल्लीको वायु प्रदूषणमा पराल जलाउने गतिविधिको योगदान १४ प्रतिशत थियो । वर्षाका कारण प्रदूषणको स्तर केही घटे पनि समग्र अवस्था अझै चिन्ताजनक रहेको उनले बताइन् ।

सिंहले दिल्ली–एनसीआरमा यातायात प्रदूषण प्रमुख समस्यामध्ये एक भएको उल्लेख गर्दै सवारीसाधन, ऊर्जा उत्पादन र फोहोर जलाउने गतिविधिबाट हुने प्रदूषण नियन्त्रण गर्नुपर्नेमा जोड दिइन् ।

किसानलाई मेसिन दिएर मात्रै समस्या समाधान हुँदैन

सुनुवाइका क्रममा मुख्य न्यायाधीश सूर्यकान्तले किसानले नयाँ बाली लगाउने समय भएकाले पराल जलाउने समस्या रोक्नुपर्ने बताए ।

तर अपराजिता सिंहले किसानलाई पराल व्यवस्थापन गर्ने मेसिन उपलब्ध गराउँदैमा समस्या समाधान नहुने तर्क गरिन् । धेरै किसानसँग मेसिन सञ्चालन गर्न आवश्यक इन्धन किन्ने पैसासमेत नहुने र साना खेतमा ठूला मेसिन प्रयोग गर्न कठिन हुने उनको भनाइ थियो ।

न्यायाधीश बाग्चीले पराल निश्चित मूल्यमा खरिद गर्ने प्रस्तावसमेत अधिकारीहरूले अघि सारेको उल्लेख गरे ।

धनीका गाडीबाट हुने प्रदूषणबारे पनि प्रश्न

सुनुवाइको अन्त्यमा मुख्य न्यायाधीश सूर्यकान्तले प्रदूषणको दोष किसानमाथि मात्रै थोपर्न नहुने बताए । उनले सम्पन्न तथा सम्भ्रान्त वर्गले प्रयोग गर्ने सवारीसाधनबाट हुने प्रदूषण नियन्त्रणका लागि के कदम चालिएको छ भन्ने प्रश्नसमेत उठाए ।

अदालतको टिप्पणीले दिल्ली–एनसीआरको वायु प्रदूषण नियन्त्रणका लागि पराल जलाउने गतिविधि रोक्नुका साथै यातायात र सहरी क्षेत्रभित्रै उत्पन्न हुने प्रदूषणका स्रोतलाई पनि सम्बोधन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ ।