चीनको निजी रकेटबाट १८ भू–उपग्रह प्रक्षेपण, थप ६८ वटा यसै वर्ष प्रक्षेपण गर्ने योजना

चीनको निजी अन्तरिक्ष कम्पनी क्यास स्पेसले विकास गरेको रकेटले मंगलबार १८ वटा भू–उपग्रह सफलतापूर्वक अन्तरिक्षमा प्रक्षेपण गरेको छ । यो प्रक्षेपण चीनको न्यून भू–कक्षीय स्याटेलाइट इन्टरनेट सञ्जाल विस्तार गर्ने अभियानका लागि महत्त्वपूर्ण उपलब्धि मानिएको छ ।

क्यास स्पेसका अनुसार स्थानीय समयअनुसार मंगलबार बिहान ८ः१५ बजे उत्तरपश्चिम चीनस्थित डोङफेङ कमर्सियल स्पेस इनोभेसन एक्सपेरिमेन्टल जोनबाट ‘किनेटिका–टु वाई टु’ नामक रकेट प्रक्षेपण गरिएको थियो । त्यसले चीनको छियानफान स्याटेलाइट इन्टरनेट परियोजनाअन्तर्गत ध्रुवीय कक्षका लागि तयार पारिएका १८ भू–उपग्रहलाई निर्धारित कक्षमा पुर्‍याएको हो ।

किनेटिका–टु रकेटको यो दोस्रो उडान हो । ठुलो संख्यामा भू–उपग्रह प्रक्षेपण गर्ने उद्देश्यले गरिएको यो पहिलो अभियान हो । यसले चीनका निजी अन्तरिक्ष कम्पनीले राष्ट्रिय अन्तरिक्ष पूर्वाधार निर्माणमा सहयोग पुर्‍याउन सक्ने क्षमता विकास गरिरहेको देखाएको क्यास स्पेसले जनाएको छ ।

रकेट कार्यक्रमका प्रमुख डिजाइनर तथा कमान्डर याङ हाओलियाङका अनुसार चीनको न्यून भू–कक्षीय स्याटेलाइट इन्टरनेट निर्माण अहिले तीव्र विस्तारको चरणमा छ । यसका लागि नियमित, विश्वसनीय र कम लागतमा भू–उपग्रह प्रक्षेपण गर्न सक्ने क्षमताको आवश्यकता बढ्दै गएको उनले बताए ।

क्यास स्पेसले स्वतन्त्र रूपमा विकास गरेको किनेटिका–टु चीनको पहिलो ‘युनिभर्सल बुस्टर कोर’ संरचनायुक्त रकेट भएको कम्पनीको दाबी छ । यसले ५०० किलोमिटर उचाइको कक्षमा आठ टन र २०० किलोमिटर उचाइको न्यून भू–कक्षमा १२ टनसम्मका सामग्री पुर्‍याउन सक्छ । त्यसैले ठुलो संख्यामा भू–उपग्रह प्रक्षेपण तथा कम लागतमा अन्तरिक्षमा सामान ढुवानी गर्न यो उपयोगी हुने बताइएको छ ।

यसअघि गत मार्चमा किनेटिका–टु ले आफ्नो पहिलो उडानका क्रममा ‘छिङझाउ’ कार्गो अन्तरिक्षयानको नमुना कक्षमा पुर्‍याएको थियो । पछिल्लो सफल उडानले राष्ट्रिय अन्तरिक्ष कार्यक्रम र व्यावसायिक प्रक्षेपण दुवै क्षेत्रमा रकेटको उपयोगिता देखाएको कम्पनीको भनाइ छ ।

क्यास स्पेसले रकेटको विश्वसनीयता, उत्पादन क्षमता र प्रक्षेपणको दायरा बढाउने योजना राखेको छ । साथै, रकेटको कक्षीय पहुँच विस्तार गर्न थप माथिल्लो चरणको विकास र प्रक्षेपण लागत घटाउन समूहगत बुस्टर पुनःप्राप्ति प्रविधिमा पनि अनुसन्धान भइरहेको कम्पनीले जनाएको छ ।

मंगलबारको उडान किनेटिका रकेट समूहको १८औँ प्रक्षेपण हो । कम्पनीका अनुसार यस शृङ्खलाका रकेटले अहिलेसम्म एउटा अन्तरिक्षयान र १३९ वटा भू–उपग्रह अन्तरिक्षमा पुर्‍याइसकेका छन् । तिनको कुल भार २७ टनभन्दा बढी छ । किनेटिका–टुले आफ्ना पहिलो दुई उडानमार्फत मात्रै नौ टनभन्दा बढी भार कक्षमा पुर्‍याएको छ ।

सांघाई महानगर सरकारको आधिकारिक वेबसाइटमा अक्टोबर २८ मा प्रकाशित विवरणअनुसार चीनको छियानफान स्याटेलाइट इन्टरनेट सञ्जालमा हालसम्म २५६ वटा न्यून भू–कक्षीय ब्रोडब्यान्ड भू–उपग्रह प्रक्षेपण गरिएका छन् । सन् २०२६ को अन्त्यसम्म थप ६८ वटा भू–उपग्रह प्रक्षेपण गरी कुल संख्या ३२४ पुर्‍याउने चीनको योजना छ । यसबाट स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवाको व्यावसायिक सञ्चालनका लागि आधार तयार हुने अपेक्षा गरिएको छ ।