इरानको आणविक कार्यक्रम २० वर्ष रोकिए स्वीकार गर्ने ट्रम्पको सङ्केत
वासिङ्टन डिसी । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानको आणविक कार्यक्रममाथि २० वर्षको प्रतिबन्ध लगाइए आफूले स्वीकार गर्ने बताएका छन्। यस भनाइले इरानको आणविक कार्यक्रम पूर्ण रूपमा अन्त्य हुनुपर्ने आफ्नो अघिल्लो मागबाट ट्रम्प पछि हटेको पुष्टि गरेको देखिन्छ।
ट्रम्पले यो प्रतिबन्ध ‘वास्तविक २० वर्ष’ को हुनुपर्ने कुरामा जोड दिएका छन्। यसअघि उनले हतियार निर्माणको एक चरण मानिने युरेनियम प्रवर्द्धन गर्ने कार्य इरानले स्थायी रूपमा बन्द गर्नुपर्ने र उसलाई कहिल्यै पनि आणविक हतियार प्राप्त गर्न नदिइने बताउँदै आएका थिए। तर, वार्तामा कुनै सकारात्मक संकेत नदेखिएकाले इरानप्रतिको आफ्नो धैर्यता टुट्दै गएको पनि उनले उल्लेख गरे।
यद्यपि, दुवै पक्षले युद्ध अन्त्यका लागि एकअर्काका पछिल्ला प्रस्तावहरू अस्वीकार गरेपछि उनीहरूबीचको दूरी अझै टाढा देखिएको छ। इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार तेहरानको प्रस्तावमा लेबनानमा रहेको आफ्नो सिया सहयोगी हिजबुल्लाहविरुद्ध इजरायली आक्रमणलाई लक्षित गर्दै सबै मोर्चामा तत्काल युद्ध अन्त्य हुनुपर्ने, इरानी बन्दरगाहहरूमा लगाइएको अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी हटाइनुपर्ने र इरानमाथि थप आक्रमण नहुने ग्यारेन्टी गरिनुपर्ने कुराहरू समावेश थिए।
चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग बेइजिङमा वार्ता गरेपछि एयर फोर्स वानमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले तेहरानलाई आणविक हतियार राख्न दिन नहुने र इरानले हाल बन्द गरेको स्ट्रेट अफ होर्मुज पुन: खोल्नुपर्ने कुरामा दुवै पक्ष सहमत भएको बताए। इरानको यो नाकाबन्दीका कारण विश्व बजारमा तेलको मूल्य बढेको छ।
जब एक पत्रकारले इरानको आणविक कार्यक्रममा २० वर्षको प्रतिबन्ध मात्र पर्याप्त नभएको सुझाव दिए, तब ट्रम्पले जवाफ दिए, ‘२० वर्ष पर्याप्त छ, तर उनीहरूबाट प्राप्त हुने ग्यारेन्टीको स्तर, अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा यो वास्तविक २० वर्ष हुनुपर्छ।’ उनले यस विषयमा थप व्याख्या भने गरेनन्।
अमेरिकी सञ्चारमाध्यमहरूले गत अप्रिलमा पाकिस्तानी राजधानी इस्लामावादमा भएको वार्ताका क्रममा उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले ५ वर्षका लागि युरेनियम प्रवर्द्धन रोक्ने इरानी प्रस्तावको जवाफमा कम्तीमा २० वर्षको प्रतिबन्ध हुनुपर्ने अडान राखेको उल्लेख गरेका थिए। यद्यपि, ट्रम्प आफैँले २० वर्षको समयसीमा उल्लेख गरेको यो पहिलो पटक मानिएको छ।
आफ्नो पहिलो राष्ट्रपति कार्यकालमा ट्रम्पले ओबामा प्रशासनले सन् २०१५ मा इरानसँग गरेको आणविक सम्झौताबाट अमेरिकालाई अलग गराएका थिए। त्यसको एउटा कारण समयसँगै इरानमाथिका केही प्रतिबन्धहरू समाप्त हुने प्रावधान अर्थात् ‘सनसेट क्लज’ को विरोध गर्नु थियो।
ट्रम्पको यस भनाइप्रति इजरायलले अहिलेसम्म कुनै प्रतिक्रिया जनाएको छैन। प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहुले इरानविरुद्धको युद्ध समाप्त भएको मान्नुअघि इरानको संवर्धित युरेनियमको भण्डारलाई ‘हटाउनुपर्ने’ बताएका छन्।
नेतान्याहुले सन् २०१५ को आणविक सम्झौताको कडा विरोध गरेका थिए। सनसेट क्लजका कारण इरानले आणविक हतियार प्राप्त गर्ने सम्भावना जीवितै रहने र इजरायलका लागि गम्भीर खतरा बनिरहने आधारमा उनले सो विरोध गरेका थिए।
