युद्ध रोक्ने अस्थायी सम्झौता नजिक अमेरिका–इरान

वासिङ्टन डीसी । अमेरिका र इरान जारी युद्ध अन्त्य गर्न अस्थायी तथा सीमित सम्झौतामा पुग्ने प्रयास अन्तिम चरणमा पुगेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । स्रोतहरूका अनुसार दुवै पक्षबीच पूर्ण शान्ति सम्झौता नभएर तत्काल युद्ध रोक्ने उद्देश्यसहित छोटो अवधिको समझदारीपत्रमा तयारी भइरहेको छ । 

यो सम्भावित सहमतिले युद्ध रोक्ने, स्ट्रेट अफ होर्मुजको संकट समाधान गर्ने र दीर्घकालीन वार्ताका लागि वातावरण बनाउने लक्ष्य राखेको बताइएको छ । तर इरानको आणविक कार्यक्रम, उच्च संवर्धित युरेनियमको भण्डारण तथा आणविक गतिविधि रोक्ने अवधि जस्ता संवेदनशील विषयमा अझै गम्भीर मतभेद कायम रहेको जनाइएको छ ।

अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि सम्झौताको सम्भावनाप्रति आशावादी प्रतिक्रिया दिएका छन् । उनले ह्वाइट हाउसमा पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै भने, “उनीहरू सम्झौता गर्न चाहन्छन् । यो सम्भव छ ।” पछि उनले युद्ध “छिट्टै अन्त्य हुन सक्ने” पनि बताए । तर इरानी पक्ष भने अझै सशंकित देखिएको छ । इरानको विदेश मन्त्रालयले प्रस्तावबारे उचित समयमा प्रतिक्रिया दिने जनाएको छ भने इरानी सांसद इब्राहिम रेजाइले प्रस्तावलाई अमेरिकी इच्छा सूची जस्तो भनेका छन् । त्यस्तै इरानका संसद् सभामुख  मोहम्मद बाघेर गालिबाफले सामाजिक सञ्जालमार्फत अमेरिका वार्ताको सफलताको भ्रम फैलाइरहेको आरोप लगाएका छन् । उनले “अपरेशन ट्रष्ट मि ब्रो फेल्ड” लेख्दै अमेरिकाले स्टे«ट अफ होर्मुज पुनः खोल्न नसकेपछि वार्तालाई प्रचारका रूपमा प्रयोग गरिरहेको संकेत गरेका छन् ।

सम्झौताको सम्भावनासँगै विश्व तेल बजार ओरालो लागेको छ । सम्भावित शान्ति सम्झौतापछि तेल आपूर्ति सहज हुन सक्ने अपेक्षाले तेलको मूल्य तीव्र रूपमा घटेको छ । ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य एक समय करिब ११ प्रतिशत घटेर प्रतिब्यारेल ९८ डलरसम्म पुगेको थियो, यद्यपि पछि केही सुधार हुँदै यो ९९–१०० डलर आसपास स्थिर भयो । विश्लेषकहरूका अनुसार बजार अहिले नयाँ सैन्य कारबाही नहुने आशामा सकारात्मक प्रतिक्रिया दिइरहेको छ । जीसीआई एसेट म्यानेजमेन्टका वरिष्ठ पोर्टफोलियो प्रबन्धक ताकामासा आइकेदाले भने, “प्रस्तावको सामग्री धेरै स्पष्ट छैन, तर बजारले अब थप युद्ध नहुने अपेक्षा गरिरहेको छ ।”

यसैबीच अमेरिकी सञ्चारमाध्यम एनबीसी न्यूजले जनाए अनुसार ट्रम्पले स्टे«ट अफ होर्मुज पुनः खोल्न सुरु गरिएको अमेरिकी नौसैनिक अभियान रोक्नुमा साउदी अरेबियाको भूमिका पनि रहेको छ । रिपोर्टअनुसार साउदी अरेबियाले अमेरिकी सेनालाई आफ्नो हवाई क्षेत्र र सैन्य अड्डा प्रयोग गर्न अनुमति नदिएपछि ट्रम्पले अभियान स्थगित गर्ने निर्णय गरेका थिए । रिपोर्टमा उल्लेख भएअनुसार साउदी अधिकारीहरू अमेरिकी योजनाबाट असन्तुष्ट थिए र उनीहरूले वासिङ्टनलाई अमेरिकी सैन्य विमानहरूलाई साउदी हवाई क्षेत्र प्रयोग गर्न नदिने जानकारी दिएका थिए ।