इरान युद्धमा युरोपको साथ नपाएपछि ट्रम्प क्रुद्ध : युरोपबाट सेना हटाउन कति सहज ?
विगत ४८ घण्टामा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँगको युद्धलाई लिएर युरोपेली राष्ट्रहरूले गरेको आलोचनाप्रति आक्रोश पोख्दै जर्मनी, इटाली र स्पेनमा तैनाथ अमेरिकी सेना फिर्ता बोलाउने विचार गरिरहेको बताएका छन्।
यसै हप्ताको सुरुमा जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्जले चलिरहेको इरान युद्धमा अमेरिका अपमानित भइरहेको बताएका थिए। उनले ट्रम्प प्रशासनसँग यस द्वन्द्वलाई अन्त्य गर्न ‘कुनै साँच्चिकै प्रभावकारी रणनीति नभएको’ दाबी गरेका थिए।सोमबार जर्मनीको मार्सबर्ग सहरमा विद्यार्थीहरूलाई सम्बोधन गर्दै मर्जले भनेका थिए, ‘यसले हामीलाई ठ’लो आर्थिक भार पारिरहेको छ। इरानविरुद्धको यो युद्ध र द्वन्द्वले हाम्रो आर्थिक उत्पादनमा प्रत्यक्ष असर पारेको छ।’
यसको जवाफमा ट्रम्पले मंगलबार आफ्नो ट्रुथ सोसल प्लेटफर्ममा लेखे, ‘मर्जलाई लाग्छ कि इरानले परमाणु हतियार राख्नु ठिक हो। उनलाई आफूले के बोलिरहेको छु भन्नेसम्म थाहा छैन!’
त्यसको भोलिपल्ट ट्रम्पले अर्को पोस्ट गर्दै लेखे, ‘अमेरिकाले जर्मनीमा रहेका सैनिकहरूको सङ्ख्या कटौती गर्ने सम्भावनाबारे अध्ययन र समीक्षा गरिरहेको छ, जसको निर्णय छिट्टै लिइनेछ।
बिहीबार ट्रम्पलाई सोधियो कि के उनले इटाली र स्पेनबाट पनि अमेरिकी सेना फिर्ता बोलाउने विचार गरिरहेका छन्, जो इरान युद्धका सन्दर्भमा आलोचक छन्? उनले जवाफ दिए, ‘सायद… हेर्नुस्, मैले किन त्यसो नगर्ने? इटालीले हामीलाई कुनै सहयोग गरेको छैन र स्पेनको व्यवहार त डरलाग्दो छ, बिल्कुलै डरलाग्दो।’
अप्रिल १० मा रोयटर्सले एक अज्ञात वरिष्ठ ह्वाइट हाउस अधिकारीलाई उद्धृत गर्दै ट्रम्पले आफ्ना सल्लाहकारहरूसँग युरोपबाट केही अमेरिकी सेना हटाउने विषयमा छलफल गरेको रिपोर्ट प्रकाशित गरेको थियो।
युरोपमा कति अमेरिकी सेना छन्?
पेन्टागनको डिफेन्स म्यानपावर डाटा सेन्टर (डीएमडीसी) को तथ्याङ्कअनुसार, डिसेम्बर २०२५ सम्ममा युरोपमा करिब ६८,०६४ सक्रिय अमेरिकी सैन्य कर्मचारी थिए।
यी अमेरिकी सेनाहरू युरोपमा कहाँ छन्?
यी सेनाहरू युरोपभरि ३१ वटा स्थायी बेस र १९ वटा सैन्य स्थलहरूमा फैलिएका छन्।
अमेरिकी युरोपेली कमान्ड (यूएसईयूसीओएम) ले नेटो सहयोगीहरूसँगको समन्वयमा युरोपमा अमेरिकी सैन्य अपरेसनहरू निर्देशन गर्छ। यसमा सेना, नौसेना, वायुसेना, मरिन क्रप्स, विशेष अपरेसन फोर्स र नयाँ स्पेस फोर्स गरी छवटा सेवा घटक समावेश छन्।
- जर्मनी
युरोपमा सबैभन्दा ठूलो अमेरिकी सैन्य अखडा जर्मनीको रामस्टेन एयर बेस हो, जहाँ सन् १९५२ देखि अमेरिकी सेना तैनाथ छ। डीएमडीसीको तथ्याङ्कअनुसार डिसेम्बर २०२५ सम्ममा जर्मनीका पाँच ग्यारिसनहरूमा ३६,४३६ सक्रिय सेवाका सदस्यहरू तैनाथ थिए।
- संयुक्त अधिराज्य (बेलायत)
गत डिसेम्बरसम्म बेलायतमा १०,१५६ अमेरिकी सेवा सदस्यहरू तीनवटा बेसमा ग्यारिसन गरिएका थिए, जसमा मुख्यतया वायुसेनाका कर्मचारीहरू थिए।
- इटाली
दोस्रो विश्वयुद्धको अन्त्यदेखि इटालीमा अमेरिकी सैन्य कर्मचारीहरू तैनाथ छन्, जसमा सेना, नौसेना र वायुसेनाका डिभिजनहरू पर्छन्। डीएमडीसीको तथ्याङ्कअनुसार २०२५ को अन्त्यसम्म इटालीको भिसेन्जा, एभियानो, नेपल्स र सिसिलीका बेसहरूमा १२,६६२ सक्रिय ड्युटीका सैनिकहरू थिए।
- स्पेन
स्पेनमा जिब्राल्टर जलडमरु नजिक अमेरिकी नौसेना र वायुसेनाका अखडाहरू छन्। डीएमडीसीको तथ्याङ्कअनुसार डिसेम्बर २०२५ सम्म स्पेनमा ३,८१४ कर्मचारी स्थायी रूपमा खटाइएको थियो।
- पोल्याण्ड
पोल्याण्डमा ३६९ स्थायी रूपमा खटाइएका सक्रिय सेवाका सदस्यहरू छन्। यसबाहेक, युरोपेली ‘डिटेरेन्स इनिसिएटिभ’ मार्फत वित्त पोषित करिब १०,००० कर्मचारी रोटेशनल रूपमा पोल्याण्डमा तैनाथ छन्। यो नेटोको रुसतर्फको पूर्वी भागलाई बलियो बनाउने अमेरिकी कार्यक्रम हो। यी कर्मचारीहरूलाई चारवटा बेसमा राखिएको छ।
- रोमानिया
पोल्याण्ड र अन्य पूर्व कम्युनिस्ट ब्लकका देशहरूजस्तै रोमानियाले पनि १५३ स्थायी सदस्यहरूको अतिरिक्त अमेरिकी सेनाको रोटेशनल उपस्थितिलाई आयोजना गर्छ। अमेरिकाको पहुँच भएका बेसहरूमा मिहेल कोगलनिसियानु एयर बेस, क्याम्प तुर्जी र देभेसेलु पर्छन्।
- हंगेरी
अमेरिकाले हंगेरीमा रोटेशनल डिप्लयमेन्ट र अभ्यास मिसनहरू सञ्चालन गर्छ। डिसेम्बरको तथ्याङ्कअनुसार हंगेरीको केस्केमेट र पापा एयर बेसमा ७७ स्थायी सेवा सदस्यहरू तैनाथ छन्।
युरोपमा कति सेना राख्ने भनेर कसले निर्णय गर्छ?
युरोपेली देशहरूमा कति अमेरिकी सेना राख्ने भन्ने निर्णय प्रायः राष्ट्रपति र रक्षा विभागले गर्छन्। तर कङ्ग्रेसको पनि यसमा भूमिका हुन्छ र यसले कानुन र कोष नियन्त्रण गरेर प्रमुख फिर्तीहरूलाई रोक्न वा जटिल बनाउन सक्छ।
सन् २०२० मा आफ्नो पहिलो कार्यकालका दौरान, ट्रम्पले बर्लिनलाई कम रक्षा खर्च र ‘नर्ड स्ट्रिम २’ ग्यास पाइपलाइनलाई समर्थन गरेकोमा आलोचना गर्दै जर्मनीबाट करिब १२,००० अमेरिकी सेना हटाउने धम्की दिएका थिए। तर, कङ्ग्रेसले यसको विरोध गर्यो र पूर्व अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनले उक्त निर्णय उल्टाइदिए। यसका अतिरिक्त, सिनेटले गत वर्ष पारित गरेको २०२६ ‘नेसनल डिफेन्स अथोराइजेसन एक्ट’ (एनडीएए) मा युरोपमा अमेरिकी सेनाको स्तर ७५,००० भन्दा कम गर्न स्थायी रूपमा प्रतिबन्ध लगाउने प्रावधान समावेश छ।
ट्रम्पले युरोपबाट किन अमेरिकी सेना हटाउने धम्की दिइरहेका छन्?
ट्रम्पको पछिल्लो धम्की इरान युद्धलाई लिएर भर्खरै उत्पन्न तनावको पृष्ठभूमिमा आएको हो।
अमेरिका-इजरायल र इरानबीचको युद्ध २८ फेब्रुअरीमा सुरु भएको थियो र यो अझै सुल्झिएको छैन। होर्मुज जलडमरुमा इरान र अमेरिकाले गरेको नाकाबन्दीका कारण पानीजहाजको आवतजावतमा गम्भीर अवरोध पुगेको छ, जसले विश्व अर्थतन्त्रलाई धक्का दिएको छ। युद्धमा अमेरिकालाई साथ नदिएको भन्दै ट्रम्पले युरोपका नेताहरूको आलोचना गरेका छन्।
बेलायती प्रधानमन्त्री किर स्टार्मरले इरान युद्धमा लिएको अडानको ट्रम्पले निरन्तर सार्वजनिक आलोचना गरिरहेका छन्। उनले वासिङ्टनलाई युद्धमा सहयोग नगरेको र होर्मुज जलडमरु खुलाउन अमेरिकालाई मद्दत गर्न असफल भएको आरोप लगाएका छन्।
युद्ध सुरु भएको केही दिनपछि- स्टार्मरले सुरुमा अमेरिकी सेनालाई इरानमा आक्रमण गर्न बेलायती सैन्य अड्डाहरू प्रयोग गर्न अनुमति दिन अस्वीकार गरेपछि- ट्रम्पले बेलायती नेतालाई ‘विन्स्टन चर्चिल जस्तो होइन’ भनेर टिप्पणी गरेका थिए। ट्रम्पले आफ्नी मनपर्ने युरोपेली नेता, इटालीकी प्रधानमन्त्री जर्जिया मेलोनीको पनि इरान युद्धको आलोचना गरेपछि खरो विरोध गरेका छन्।
गत वर्ष अमेरिकी कर, ग्रीनल्याण्ड अधिग्रहण गर्ने ट्रम्पको प्रयास र युक्रेनलाई दिइने अमेरिकी सहायतामा कटौती जस्ता विषयले ट्रान्सएट्लान्टिक (अमेरिका-युरोप) सम्बन्धलाई गहिरो रूपमा अस्थिर बनाएको थियो।
- यी बेसहरूले कसलाई सेवा गर्छन्?
युरोपमा अमेरिकी सैन्य उपस्थिति दोस्रो विश्वयुद्धदेखिको हो। शीतयुद्ध सुरु हुँदासम्म सैन्य उपस्थिति घटेको थियो, र अमेरिकी मिसन सोभियत सङ्घविरुद्ध युरोपेली रक्षा बलियो बनाउनतर्फ केन्द्रित भएको थियो।
यद्यपि, यी बेसहरूले युरोपको सुरक्षाको लागि मात्र काम गरेका छैनन्: तिनीहरू युरोपभन्दा बाहिर अमेरिकी सैन्य र विदेश नीति लक्ष्यहरूको लागि पनि महत्त्वपूर्ण छन्। यी बेसहरू अमेरिकाका लागि प्रमुख लजिस्टिक हब हुन्। यिनीहरूकै माध्यमबाट अमेरिकाले इराक, अफगानिस्तान र अहिले इरानलगायत पश्चिम एसियामा युद्धहरू सुरु गर्न सकेको छ।
बेसहरूलाई सहयोग गर्न आयोजक देशहरूले सामान्यतया भाडामुक्त जग्गा उपलब्ध गराउँछन्, साथै आयोजक सरकारले नै स्थानीय कर्मचारीहरूको तलब दिन्छ। यसरी आयोजक राष्ट्रहरूले आफ्नो भूमिमा अमेरिकी सेना राख्दा लाग्ने कुल लागतको केही अंश व्यहोर्छन्।
जर्मनीको रामस्टेन बेसबाट केही मिनेटको दूरीमा रहेको ल्यान्डस्टुह्ल क्षेत्रीय चिकित्सा केन्द्र (एलआरएमसी) अमेरिका बाहिरको सबैभन्दा ठुलो अमेरिकी अस्पताल हो। यसले युरोप, पश्चिम एसिया र अफ्रिकामा रहेका अमेरिकी सेनाका लागि प्राथमिक उद्धार र उपचार केन्द्रको रूपमा काम गर्छ।
