युद्ध सुरु भएयता इरानले अमेरिकाका २० सैन्य स्थलमा पुर्यायो क्षति
वाशिङ्टन डीसी । युद्ध सुरु भएयता इरानले पश्चिम एसियामा रहेका अमेरिकाका कम्तीमा २० वटा सैन्य स्थलमा क्षति पुर्याएको देखिएको छ। बीबीसीले उपग्रह तस्बिर र भिडियोहरूको विश्लेषणका आधारमा यस्तो निष्कर्ष निकालेको हो। यसले अमेरिकी अधिकारीहरूले सार्वजनिक रूपमा स्वीकार गरेभन्दा इरानी आक्रमणहरू धेरै व्यापक र प्रभावकारी रहेको संकेत गरेको बीबीसीको दाबी छ।
बीबीसी भेरिफाइका अनुसार फेब्रुअरीको अन्त्यदेखि इरानले पश्चिम एसियाका आठ देशमा रहेका महत्वपूर्ण अमेरिकी सैन्य संरचनाहरूलाई निशाना बनाएको छ। आक्रमणबाट अत्याधुनिक वायु प्रतिरक्षा प्रणाली, इन्धन भर्ने सैन्य विमान तथा राडार उपकरणहरूमा करोडौँ डलर बराबरको क्षति पुगेको बताइएको छ।
अमेरिकी सैन्य अड्डाका लागि पश्चिम एसिया अब सुरक्षित स्थान होइन : खामेनी
इरानका सर्वोच्च नेता मोज्तबा खामेनीले अमेरिकी सैन्य संरचनामाथिको आक्रमणलाई आफ्नो सेनाको उपलब्धिका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। मंगलबार जारी वक्तव्यमा उनले भने, ‘पश्चिम एसिया अब अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूका लागि सुरक्षित स्थान रहेन।’
यता अमेरिकी प्रशासनले भने इरानको सैन्य क्षमता लगभग ध्वस्त पारिएको दाबी गर्दै आएको छ। तर बीबीसीसँग कुरा गरेका सुरक्षा विश्लेषकहरूका अनुसार अमेरिकी सैन्य अड्डाहरूमा देखिएको क्षतिले इरानका जवाफी आक्रमणहरू अमेरिकी अधिकारीहरूले स्वीकार गरेभन्दा धेरै सटीक र प्रभावकारी रहेको देखाउँछ।
बीबीसीले प्रतिक्रिया माग्दा एक अमेरिकी रक्षा अधिकारीले सञ्चालन सुरक्षाको कारण देखाउँदै टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरेका थिए।
अमेरिकाले युद्धको स्वतन्त्र विश्लेषण सीमित गर्न प्रमुख उपग्रह तस्बिर प्रदायक कम्पनीहरूलाई नयाँ तस्बिर सार्वजनिक नगर्न आग्रह गरेको बीबीसीले जनाएको छ। उपग्रह कम्पनी प्लानेट ल्याब्सले इरान र पश्चिम एसियाका अधिकांश क्षेत्रका नयाँ तस्बिरमा अनिश्चितकालीन प्रतिबन्ध लगाएको छ। आफ्नो सामग्री अमेरिकी सहयोगी तथा नेटो साझेदार देशका सैनिक र नागरिकलाई निशाना बनाउन प्रयोग नहोस् भन्ने उद्देश्यले यस्तो निर्णय गरिएको कम्पनीले जनाएको छ।
बीबीसी भेरिफाइले अन्य अन्तर्राष्ट्रिय उपग्रह कम्पनीका तस्बिर तथा पुराना अभिलेखहरूको प्रयोग गरेर क्षतिको अध्ययन गरेको हो।
इरानी आक्रमणको चपेटामा आठ देशका अमेरिकी सैन्य अड्डा
विश्लेषणअनुसार इरानी आक्रमणबाट साउदी अरब, संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई), कतार, कुवेत, इराक, जोर्डन, बहराइन र ओमानमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डा प्रभावित भएका छन्। केही विश्लेषकहरूका अनुसार प्रभावित अड्डाको संख्या २८ सम्म पुग्न सक्छ।
आक्रमणबाट यूएईका अल रुवैस एयरबेस र अल सदर एयरबेस तथा जोर्डनको मुवाफक साल्टी एयर बेसमा रहेका तीनवटा अत्याधुनिक थाडमिसाइल प्रतिरक्षा प्रणालीमा क्षति पुगेको बताइएको छ।
अमेरिकासँग यस्ता केवल आठवटा थाड ब्याट्री रहेको जानकारी छ। प्रत्येक प्रणाली निर्माण गर्न करिब एक अर्ब डलर खर्च लाग्छ भने सञ्चालनका लागि करिब १०० सैनिक आवश्यक पर्छन्। यसले प्रक्षेपण गर्ने प्रत्येक अवरोधक मिसाइलको लागत करिब १ करोड २७ लाख डलर पर्ने बताइएको छ।
पूर्व आयरिस रक्षा प्रमुख मार्क मेल्लेटले भने, ‘यी प्रणालीहरू अत्यन्त जटिल क्षेत्रीय प्रतिरक्षा सञ्जालको केन्द्रबिन्दु हुन्, जसलाई छिट्टै वा सजिलै प्रतिस्थापन गर्न सकिँदैन।’
अमेरिकी विमानहरूमा पनि क्षति
विश्लेषणले साउदी अरबस्थित प्रिन्स सुल्तान हवाई अड्डामा रहेका अमेरिकी इन्धन भर्ने तथा निगरानी विमानहरू पनि प्रभावित भएको देखाएको छ। उपग्रह तस्बिरमा क्षतिग्रस्त विमान र विस्फोटका खाडलहरू स्पष्ट रूपमा देखिएको बीबीसीले जनाएको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार प्रभावित विमानमध्ये एउटा ई–३ सेन्ट्री निगरानी विमान थियो, जसलाई प्रतिस्थापन गर्न करिब ७० करोड डलर खर्च लाग्न सक्छ।
इरानी आक्रमणले कुवेतस्थित अली अल सलेम हवाई अड्डा र क्याम्प अरिफ्जानलाई पनि निशाना बनाएको बताइएको छ। उपग्रह तस्बिरमा इन्धन भण्डारण बंकर ध्वस्त भएको, विमान ह्याङ्गरहरू क्षतिग्रस्त भएको तथा सैनिक आवासीय संरचनामा क्षति पुगेको देखिएको छ।
सुरक्षा अनुसन्धान संस्था जेन्सका अनुसार क्याम्प अरिफ्जानमा उपग्रह सञ्चार प्रणालीमा समेत व्यापक क्षति पुगेको छ।
इरान युद्धमा २९ अर्ब डलर खर्च
पेन्टागनको मे महिनाको अनुमानअनुसार ‘अपरेसन एपिक फ्युरी’ को कुल लागत २९ अर्ब डलर पुगेको छ। यसको ठूलो हिस्सा युद्धमा नष्ट भएका उपकरणहरूको मर्मत वा प्रतिस्थापनमा खर्च हुने अपेक्षा गरिएको छ।
प्रतिवेदनअनुसार फेब्रुअरीयता एफ–१५ र एफ–३५ लडाकु विमान, २४ वटा एमक्यू–९ रिपर ड्रोन, ए–१० आक्रमणकारी विमानसहित कम्तीमा ४२ वटा सैन्य विमान नष्ट वा क्षतिग्रस्त भएका छन्।
विश्लेषकहरूका अनुसार युद्धको क्रममा इरानको रणनीति उल्लेखनीय रूपमा परिवर्तन भएको छ। सुरुमा उसले ठूलो संख्यामा मिसाइल र ड्रोन प्रहार गरेर प्रतिरक्षा प्रणालीलाई थकाउने प्रयास गरेको थियो। तर पछि सीमित संख्याका तर अत्यन्त सटीक आक्रमणमा ध्यान केन्द्रित गरेको देखिएको छ।
अमेरिकास्थित स्टिमसन सेन्टर थिंक ट्याङ्ककी विश्लेषक डा. केली ग्रिकोले भनिन्, ‘इरानका प्रारम्भिक आक्रमणहरूको उद्देश्य ठूलो संख्यामा मिसाइल र ड्रोन प्रयोग गरेर वायु प्रतिरक्षालाई अभिभूत पार्नु थियो।’
उनले थपिन्, ‘तर केही दिनमै इरानले रणनीति परिवर्तन गर्यो र उच्च मूल्यका लक्ष्यहरूलाई केन्द्रित गर्दै साना तर धेरै सटीक आक्रमण गर्न थाल्यो।’
विश्लेषकहरूका अनुसार यदि अमेरिका–इरान युद्धविराम भंग भएर युद्ध पुनः सुरु भयो भने खाडी क्षेत्रमा रहेका अमेरिकी सैन्य अड्डाहरू थप जोखिममा पर्न सक्छन्।
डा. ग्रिकोले चेतावनी दिँदै भनिन्, ‘हालको युद्धले अमेरिका र उसका साझेदार देशहरूको वायु प्रतिरक्षा भण्डारलाई निकै तीव्र गतिमा घटाएको छ। त्यसलाई छिट्टै पुनःपूर्ति गर्ने कुनै सजिलो उपाय छैन। त्यसैले यदि इरानले फेरि ठूलो आक्रमण गर्यो भने युद्ध सुरु हुँदा उपलब्ध रहेको अवरोधक मिसाइलको केवल एक अंश मात्रै प्रयोग गर्न सकिने अवस्था हुन सक्छ।’
