बिहान उठेर खाली पेट पानी पिउनुका ११ फाइदा

काठमाडौँ । बिहान खाली पेटमा पानी पिउनु स्वास्थ्यका लागि निकै फाइदाजनक हुन्छ भन्ने कुरा हामीले सधैँ सुन्दै आएका छौँ। स्वास्थ्य विशेषज्ञहरूको भनाइ अनुसार, यो बानीले शरीरलाई ‘रिस्टार्ट’ गर्ने सन्देश दिन्छ। कतिपय विशेषज्ञहरू त यस बानीलाई मौन उपचारक पनि भन्छन्।

सुत्ने बेलामा हाम्रो शरीर मर्मत र सुधारको अवस्थामा जान्छ। यसका कारण मेटाबोलिजम पाचन प्रक्रिया र शरीरका अन्य अङ्गहरू सुस्त हुन्छन्। यस्तो अवस्थामा बिहान सबेरै पानी पिउँदा शरीर बिस्तारै यो ‘मोड’ बाट बाहिर आउँछ। जसले गर्दा-

• मुड सन्तुलित रहन्छ।
• ध्यान केन्द्रित गर्न सहज हुन्छ।
• स्मरणशक्ति राम्रो हुन्छ।
• सोच्ने र निर्णय लिने क्षमता बढ्छ।

जब हामी बिहान खाली पेटमा पानी पिउँछौं, त्यो पानी पेटमा पुगेर पाचन प्रणालीलाई बिस्तारै सक्रिय बनाउँछ। यसले पेट र आन्द्राका मांसपेशीहरूमा चाल सुरु गराउँछ। 

बिहान पानी पिउनाले यस्ता ग्यास्ट्रिक जुस र एन्जाइमहरू निस्कन्छन्, जसले खाना पचाउने क्षमता बढाउँछ। यो बानीले कब्जियत, एसिडिटी र पेट फुल्नेजस्ता समस्याहरू कम गर्न पनि मद्दत गर्छ।

हरेक बिहान खाली पेटमा पानी पिउने बानीले जीवनशैलीसँग जोडिएका धेरै रोगहरूको जोखिम कम गर्न सक्छ। शरीरमा पानीको मात्रा पर्याप्त रहँदा मेटाबोलिजम सुध्रिन्छ र शरीरमा विषाक्त तत्त्व जम्मा हुन पाउँदैन। अनुसन्धान र क्लिनिकल अवलोकनहरूका अनुसार, बिहान पानी पिउने बानीले मिर्गौलाको पत्थरी, पिसाबको सङ्क्रमण, उच्च रक्तचाप र कब्जियत जस्ता समस्याहरूको जोखिमलाई घटाउन सक्छ।

के खाली पेटमा पानी पिउनु तौल घटाउन पनि सहयोगी हुन्छ?

हो, बिहान पानी पिउनाले मेटाबोलिजम २०–३०% सम्म सक्रिय हुन्छ। यसले क्यालोरी बर्न गर्न मद्दत गर्छ। यसका साथै, पानीले पेट अलि भरिएको जस्तो महसुस गराउँछ, जसले गर्दा बिहानको खाजामा धेरै खाइने सम्भावना कम हुन्छ। 

खाना खानुभन्दा अघि पानी पिउने मानिसहरूले समग्रमा कम क्यालोरी लिन्छन्। यद्यपि, पानी मात्र पिएर तौल घट्दैन। यो त केवल एउटा सहयोगी बानी मात्र हो। तौल घटाउनका लागि स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु पनि उत्तिकै जरुरी हुन्छ।

बिहान खाली पेटमा पानी पिउँदा मानसिक स्वास्थ्यमा कस्तो असर पर्छ?

मानसिक स्वास्थ्य र हाइड्रेशनबिच गहिरो सम्बन्ध छ। पानीको कमीले थकान, चिडचिडापन र ध्यान केन्द्रित गर्न नसक्ने समस्या निम्त्याउन सक्छ। बिहान पानी पिउँदा मस्तिष्कले पर्याप्त अक्सिजन र रक्तसञ्चार प्राप्त गर्छ, जसले एकाग्रता र सतर्कता बढाउँछ। यसले तनाव बढाउने हर्मोनलाई सन्तुलनमा राख्न पनि मद्दत गर्छ। डा. रोहित शर्माका अनुसार, बिहान पानी पिउनाले दिनको सुरुवात अझ स्पष्ट र शान्त हुन्छ।

रातभर डिहाइड्रेटेड रहेपछि शरीरले सुस्तता महसुस गर्छ। बिहान पानी पिउनेबित्तिकै कोषहरू सक्रिय हुन थाल्छन् र ऊर्जाको स्तर बिस्तारै बढ्छ। यसले थकान कम गर्छ, टाउको भारी हुने समस्या घटाउँछ र मुड राम्रो बनाउँछ। यही कारणले गर्दा स्वास्थ्य विशेषज्ञहरू चिया-कफी खानुभन्दा पहिले पानी पिउने सल्लाह दिन्छन्।

बिहान खाली पेटमा चिसो पानी पिउनु पर्छ कि मनतातो?

बिहानको समयमा मनतातो वा सामान्य तापक्रमको पानी बढी फाइदाजनक हुन्छ। चिसो पानीले पाचन प्रक्रियालाई सुस्त बनाउन सक्छ र कतिपय मानिसहरूमा ग्यास वा पेट बाउँडिने समस्या निम्त्याउन सक्छ। अर्कोतर्फ, मनतातो पानीले पाचनलाई सक्रिय बनाउँछ र शरीरबाट विषाक्त तत्त्व बाहिर निकाल्न मद्दत गर्छ।

सामान्यतया १ देखि २ गिलास (२५०–५०० मिलिलिटर) पानी पिउनु पर्याप्त मानिन्छ। शरीरको आवश्यकता, मौसम र स्वास्थ्य अवस्थाको आधारमा यो मात्रा फरक पर्न सक्छ।

बिहान खाली पेटमा पानी पिउँदा के-कस्ता गल्तीहरू गर्नु हुँदैन?

कतिपय मानिसहरू बिहान खाली पेटमा पानी पिउँदा केही गल्तीहरू गर्छन्, जसले स्वास्थ्यलाई फाइदाको सट्टा हानि पुर्‍याउन सक्छ। तलका बुँदाहरूमा केही सामान्य गल्तीहरू उल्लेख गरिएका छन्, तिनलाई ध्यान दिनुहोस्:

• एकै सासमा धेरै पानी पिउने।
• असाध्यै चिसो पानी पिउने।
• पिउनेबित्तिकै भारी व्यायाम गर्ने।
• पानी पिएलगत्तै धेरै खानेकुरा खाने।
• पानी पिउनेबित्तिकै चिया वा कफी पिउने।
• धेरै छिटो-छिटो पानी पिउने।
• पानी पिउनका लागि अस्वाभाविक रूपमा धेरै बल गर्ने।

केही मानिसहरूले अतिरिक्त सावधानी अपनाउनु जरुरी हुन्छ। जस्तै:

• जसलाई मिर्गौलासँग सम्बन्धित समस्या छ।
• जसलाई मुटुसँग सम्बन्धित समस्या छ।
• जसको रक्तचाप कम रहन्छ।
• जसलाई गम्भीर ग्यास्ट्रिकको समस्या छ।

बिहान खाली पेटमा पानी पिउनु एउटा सानो तर निकै प्रभावकारी बानी हो। यसले पाचन, मेटाबोलिजम, मानसिक स्वास्थ्य र समग्र स्वास्थ्यलाई राम्रो बनाउन मद्दत गर्न सक्छ।