यी हुन् विश्वका पाँच सर्वाधिक सैन्यशक्ति भएका देश

काठमाडौं । हरेक वर्ष ‘ग्लोबल फायर पावर इन्डेक्स’को सूची जारी हुँदा सम्पूर्ण विश्वको नजर त्यसमै पर्छ । यो इन्डेक्सले कुनै देशलाई त्यसको सैन्य शक्तिलाई सैनिक संख्याबाट मात्र नभई, हतियारको गुणस्तर, रक्षा बजेट, प्रविधि, लजिस्टिक्स र राजनीतिक क्षमताजस्ता धेरै मापदण्डहरूबाट मूल्यांकन गर्छ । 

अमेरिकाको सैन्य शक्ति
ग्लोबल फायर पावर इन्डेक्स २०२५ अनुसार, अमेरिका पहिलो स्थानमा छ । यसको सबैभन्दा ठूलो कारण विशाल रक्षा बजेट हो । यसको वार्षिक रक्षा बजेट ८७७ विलियन डलरभन्दा बढी छ । 

अमेरिकासँग अत्याधुनिक हतियार प्रणाली छ । यसको सैन्य नेटवर्क विश्वभर फैलिएको छ । विश्वभर यसका ८०० भन्दा बढी सैन्य अड्डा छन् । अमेरिकाको सेना जमिनसम्म मात्र सीमित छैन, बरु समुद्र, आकाश, अन्तरिक्ष र साइबर स्पेसमा पनि यसको मजबुत पकड छ । अमेरिकी सेनामा १३ लाख सक्रिय सैनिक छन् । अमेरिकासँग स्टेल्थ बमवर्षक (बी–२, बी–२१), एफ–३५ लडाकु विमान, एडभान्स्ड ड्रोनहरू छन् ।

रुसको सैन्य शक्ति
आर्थिक चुनौतीहरूका बावजुद आफ्नो आणविक शक्ति र एडभान्स्ड मिसाइल प्रणालीका कारण रुस दोस्रो नम्बरमा छ । रुससँग १० लाख सक्रिय सैनिक छन् । यसको वार्षिक रक्षा बजेट १०० अर्ब डलर छ । रुससँग हाइपरसोनिक मिसाइल (एभाङ्गार्ड, जिरकन), एस–४०० र एस–५०० एयर डिफेन्स प्रणालीहरू छन् । यी सबै कुराहरूले रुसको सेनालाई मजबुत बनाउँछन् ।

चीनको सेना कसरी वैश्विक चुनौती बनेको छ ?
चीनको पिपुल्स लिबरेसन आर्मी विगत एक दशकमा तीव्र रूपमा मजबुत बनेको छ । सन् २०२५ मा चीन तेस्रो स्थानमा छ । चीनसँग विश्वको सबैभन्दा ठूलो सक्रिय सेना छ, जसमा २० लाख सक्रिय सैनिक छन् । यसको वार्षिक बजेट ३५० अर्ब डलर छ । जहाजहरूको संख्यामा चीनको नौसेना दुनियाँमा सबैभन्दा अगाडि छ । यससँगै ड्रोन, साइबर युद्ध, मिसाइल फोर्स र अन्तरिक्ष क्षमतामा पनि चीनले ठूलो फड्को मारेको छ ।

भारतको सैन्य शक्ति किन अत्यन्त सन्तुलित मानिन्छ ?
भारत २०२५ को र्‍यांकिङमा चौथो स्थानमा छ । यो स्थानले यसको बहुआयामी सैन्य क्षमताको प्रतिनिधित्व गर्छ । भारत न केवल दुनियाँको सबैभन्दा ठूलो सैन्य शक्तिमध्ये एक हो, बरु आणविक हतियार र आधुनिक स्वदेशी प्रविधि पनि यससँग छ । भारतको सेनामा कुल १४.५ लाख सैनिक छन् ।

यसको वार्षिक रक्षा बजेट ८० अर्ब डलर छ । भारतीय सेना हरेक प्रकारका भौगोलिक अवस्थामा लड्नका लागि परिचित छ । चाहे हिमालयका उचाइहरू हुन् वा मरुभूमि र समुद्री सीमाहरू हुन् । स्वदेशी मिसाइल प्रणाली, आधुनिक लडाकु जेट र एयरक्राफ्ट क्यारियरले भारतको सैन्य शक्तिलाई मजबुत बनाउँछन् । यसबाहेक अमेरिका, फ्रान्स, रुस र इजरायलजस्ता देशहरूसँगको रणनीतिक सहयोगले भारतको स्थिति थप मजबुत बनाउँछ ।

दक्षिण कोरियाको सेना किन टप ५ मा छ ?
दक्षिण कोरिया २०२५ को सूचीमा पाँचौँ स्थानमा छ । यसको मुख्य कारण उत्तर कोरियासँग निरन्तर बन्ने तनाव हो, जसले दक्षिण कोरियालाई आफ्नो सेनालाई अत्याधुनिक बनाउन बाध्य बनाएको छ । दक्षिण कोरियाले मिसाइल डिफेन्स प्रणाली, एडभान्स्ड प्रविधि र हाई–टेक हतियारहरूमा भारी लगानी गरेको छ । अमेरिकासँगको यसको सैन्य साझेदारीले यसको शक्तिलाई धेरै गुणा बढाउँछ, जसले यसलाई दुनियाँको सबैभन्दा मजबुत सेनाहरूमध्ये गनाउँछ ।